Formula 1‘de yine yeni yeniden bir yarış haftasındayız. Bu haftaki durağımız Azerbaycan GP… İstanbul GP özlemi ile yanıp tutuştuğumuz şu dönemlerde Türkiye’ye en yakın yarış pisti hem de pist Bakü’nün ta kendisi; Bakü Şehir Pisti… Hollanda GP’den bu yana yaptığım gibi yine yarış öncesi pisti bu sefer viraj viraj olmasa da sektör sektör yani üç ayrı kısma ayrılmış bölümleri halinde analiz edeceğim.

Azerbaycan GP; Bakü Şehir Pisti’ne Detaylı Bakış

Bakü’nün kalbinde yer alan Baku City Circuit, Formula 1 takvimindeki diğer sokak pistlerinden hemen ayrılıyor. 6,003 kilometrelik parkur, Hermann Tilke imzalı; UNESCO korumasındaki eski şehrin sokakları ile Hazar Denizi kıyısındaki modern bulvarları birleştiriyor. Saat yönünün tersine koşulan bu pist, son yıllarda sadece pilotlar için değil, şehir turizmi açısından da büyük bir çekim merkezi oldu.

Azerbaycan GP 2025 öncesi pist analizine başlıyoruz.

Pistin en ikonik noktası kuşkusuz yedinci viraj sonrasında gelinen İç Kale bölümü. Bu dar geçit, genişliği sadece 7,6 metre olan virajlarla F1 takvimindeki en dar pist parçalarından biri. Sürücüler burada adeta iğne deliğinden iplik geçirir gibi aracı duvarlara değdirmeden geçirmek zorunda; ufak bir hata duvarla temasla sonuçlanıyor.

Azerbaycan GP Bakü Şehir Pisti Sektör Sektör Analiz

Çoğunlukla düzlüklerden ve keskin virajlardan oluşan “Birinci Sektör“

Yaklaşık 350 km/s hızla gelinen start/finiş düzlüğünün sonunda sert fren gerektiren 90 derecelik bir açıdaki dört virajdan ilki olan sola dönüş pilotları karşılıyor. Pilotlar fren noktasını göremez ve geç frenlemek durumunda kalırsa kaçış alanına dalmaları şaşırtıcı olmaz. İlk keskin virajın ardından kısa bir düzlük ve yine 90 derecelik sol viraj bulunuyor. Virajdan çıkış hızını yüksek tutmak pilotlar için hayati önem taşıyor öyle ki bu viraj sonrasında DRS’nin aktif olduğu uzun bir düzlük bulunuyor. İkinci virajdan sonra gelen bir başka 90 derecelik sol viraj pilotları bekliyor. Pilotlar burada geç frenlemeye çalışırken arka lastiklerinin blokaj (lastik kilitlenmesi) riskiyle karşılaşma ihtimallerini artırırlar. Bu sektörün son virajı ve tek sağa dönüşü; burası da diğerlerine benzer. Doğru çizgiyi bulup duvara sürtmemek önemli.

Ardı ardına virajlardan oluşan “İkinci Sektör“

Kıvrım kıvrım uzanan bu “kale bölümü”, pistin en dikkatli olunması gereken kısmı. Düşük hızda alınan beşinci ve altıncı viraj kombinasyonundan oluşan şikanda iç kerbler arabayı dengesizleştirebilir. Pilotlar, bu şikanda fazla kerb (pistin iç tarafı ve dış tarafını ayıran bazı çizgilerde bulunan ve pilotların yavaşlamaları gereken tümsekler) kullanması araçlarını savrulması ile karşı karşıya kalır. İyi bir çıkış hızı, virajlar sonrasındki kısa düzlüğe hız taşımak için kritik değerde. Yedinci viraj, şehir pistindeki tek 1. vitese uygun virajdır; tam sağ dönüş olan virajda ideal yarış çizgisinin zor bulunduğu için frenajda çoğunlukla blokajlar (lastik kilitlenmeleri) olur.

UNESCO Dünya Mirası olan iç kalenin etrafında dolaşan en dar kısım sekizinci ve on ikinci virajlar arası kısımdır. Yol genişliği yalnızca 7,6 m olduğu için 3 araç yan yana sığmaz. Geçişin mümkün olmadığı bu şikanın ilk virajı olan sekizinci virajın solunda solda hafif bir tepe çıkışı vardır. Bu tepenin olduğu 9‑10‑11 virajları ardışık sağ‑sol kıvrımlardan oluşur.12. virajda orta hızda sola dönüşle bu baş döndürücü şikandan çıkış yapılır. Kale bölümünden sonra araçlar hızlanır.

On üçüncü ve on dördüncü virajlar iki hafif sol kıvrımdan oluşur ve neredeyse tam gaz geçerler. Burada düzgün direksiyon hareketleriyle minimum sürtünme amaçlanır. Pist on beşinci virajda dik bir inişle genişler; fren noktası kördür. Kimi pilotlara göre Bakü’nün en zor virajı burasıdır. Sola fren yaparken sağdan hafif bir eğim vardır, bu yüzden geç frenaj arabayı kaçış alanına savurabilir.

Üçüncü ve son Sektör

Pistin çoğunda olduğu gibi yine bir sol viraj ama bu seferki on altıncı viraj pist dışa doğru eğimlidir. Bu nedenle daha az tutunma bulunur. Pistten dışarı taşmamak için disiplinin kritik olduğunu belirtiliyor. Bu viraj ve sonrasındaki bölümde yükseklik değişimleri nedeniyle pilotların duvara çok yakın geçilmesi gerekiyor.

On altıncı virajdan çıkıştan sonra Neftçiler Bulvarı boyunca yaklaşık 2,2 km tam gaz gidilir. Devamındaki 17‑18‑19‑20 numaralı virajlar hafif sağ‑sol‑sağ‑sağ kıvrımlar olsa da neredeyse düzlük sayılır. Enerjiyi doğru yerde kullanmak ve enerji dağıtımını on dokuzuncu viraj sonrasına saklamak son sektör için en verimli strateji olabilir. Yirminci viraj olan sağa kıvrım ardında bulunan düzlüğün sonunda start/finiş çizgisine gelinir ve yeniden birinci viraj için ağır frene hazırlanılır.

Neden Bakü’yüSeviyoruz?

Bakü GP’sinin cazibesi, 90°’lik sokak köşeleriyle Monako benzeri dar sokak hissi, Monza’yı andıran uzun düzlüklerde birleşiyor. Sürücüler kale bölümünde milimetrik sürüş ve sabır göstermezse duvarlar ile buluşarak cezalandırılıyor. Son sektörde ise aerodinamik verim ve takım arkadaşınızdan ya da önünüzdeki rakip pilottan aldığınız slipstream (rüzgar koridoru – rüzgardan bir nevi saklanarak hız kazanma alanı) tur başına saniyeler kazandırabiliyor. Bu zıtlık, yarışı izleyiciler için tahmin edilmesi zor ve heyecan verici kılıyor.

Baku City Circuit, sadece bir pist değil; eski ile yeninin, sabır ile cesaretin, frenaj ile hızın dans ettiği bir sahne. Her yarışta farklı bir hikâye yazılıyor ve her bir virajda hem sürücüler hem de izleyiciler adrenalin dolu bir yolculuğa çıkıyor.

Bakü GP 2024 Tribün Çekimi | Kamera: Erçe Aktaş;

Geçtiğimiz sene yirminci virajda bulunan tribünde arkadaşım ile ilk kez Formula 1 heyecanını yerinde yaşamıştım. Yanık lastik kokusu, yoldaki kalan izler ve motor sesleri… Şahsen benim Bakü GP’yi sevmemdeki bir etken de bu olabilir elbette.

Azerbaycan GP 2024’te Bakü’de Neler Olmuştu?

Pistin ve tribünlerin dışında festival alanı gibi bir alan yani fan-zone vardı, Formula 1’in similasyon oyununda Bakü GP’de turlayabildiğin similasyon alanı, pit-stop’ta mekaniker gibi lastik çıkarıp takabildiğin bir deneyim alanı, pilotların yarış sırasında maruz kaldığı rüzgarı yaşadığın (kasksız onca tur atılmaz, ben 10 saniye anca dayanabildim), pilotların fan-zone alanında soruları cevapladığı ve konserlerin, DJ performanslarının olduğu sahneler vardı. Tüm gün Formula 1’i yaşıyordunuz.

Dönelim piste… Sorularımıza yanıt bulalım;

Azerbaycan GP’de 2024 sezonunda kim kazanmıştı?
Azerbaycan GP’de 2024 sezonunda en hızlı turu kim almıştı?
Azerbaycan GP’de 2024 sezonunda kimler yarış dışı kalmıştı?

Bakü Şehir Pisti’nde sekizinci kez yapılan yarış sezonun on yedinci durağıydı ve 2024 senesinin 13-15 Eylül hafta sonunda düzenlendi. Start-finiş düzlüğünde bulunan DRS bölgesi 100 metre daha uzatıldı. Kırmızı bayraklar ile bir çok kez bölünen sıralama turları kaos dolu bir yarış olacağı tahmin ediliyordu. Sıralama turlarında pole pozisyonunu İtalyan takımı Ferrari’nin Monakolu pilotu Charles Leclerc’in pole pozisyonunun sahibi olmuştu ona ilk çizgide McLaren’in Avusturalyalı pilotu Oscar Piastri eşlik edecekti.

Yarışa pole pozisyonundan başlayan Leclerc ve arkasındaki Piastri başlangıç ve ilk turlarda yerlerini korudular. Sergio Pérez (2025 sezonu itibariyle yerine çaylak Liam Lawson daha sonrasında Red Bull kampının ikinci takımı Racing Bulls takımından Yuki Tsunoda geçti), Ferrari pilotu Carlos Sainz (2025 sezonu itibariyle yerine Mercedesten Sir Lewis Hamilton geçti) geçerek üçüncü sıraya çıktı. Verstappen de önündeki Russell’ı geçerek beşinciliğe yükseldi. İlk turda Lance Stroll ile Yuki Tsunoda arasında bir temas yaşandı. Bu temas nedeniyle Stroll’ün lastiği patladı. Bunun üzerine Stroll pite gelerek lastik değiştirdi ve son sıraya düştü. Tsunoda, kazada aracında oluşan hasar nedeniyle 16. turda yarışı bıraktı.

Yarışa 15. sıradan başlayan Lando Norris, 3. tur sonunda 11. sıraya kadar çıktı. Pit yolundan başlayan Hamilton da 16. sıraya yükseldi. Piastri, 15. turda pite girerek sert hamur lastiklere geçti. Kendisinden iki tur sonra pite giren Leclerc’i 19. turda start-finiş düzlüğünde yaptığı atakla geçen Piastri liderliğe yükseldi. Kalan turlarda Leclerc’in ataklarını savunan Piastri, yarışı da kazandı.

50. turda podyumun son basamağı mücadele eden Ferrari pilotu Sainz ve Pérez, düzlükte temas ederek kaza yaptılar ve yarış dışı kaldılar. Podyumun son basamağına ikilinin arkasında beşinci sırada yer alan George Russel çıktı. Bu kaza üzerine sanal güvenlik aracı uygulaması devreye alındı.

51 turluk yarış sanal güvenlik aracı altında tamamlandı. Yarıştaki en hızlı tur ile +1 puanı Mclaren Pilotu Lando Norris elde etti.